MAARİF MODELİ IŞIĞINDA YKS TARİH ANALİZİ VE EĞİTİM STRATEJİLERİMİZ
Güncelleme tarihi: 23 Eyl
Değerli Velilerimiz ve Geleceği İnşa Edecek Lider Adayı Öğrencilerimiz;
İzmir Alsancak’ın eğitimdeki vizyoner merkezi, Kültür Mahallesi 1375. Sokak'ta ayrıcalıklı eğitimin adresi olan Fermat Eğitim Kurumları (Fermat VIP Kurs) olarak; yalnızca bugünün sınavlarına değil, geleceğin yetkinliklerine odaklanan bir eğitim modeli sunuyoruz. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından uygulamaya konulan "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", tarih eğitiminde yüzyıllardır süregelen "ezberci, kronolojik savaşlar ve antlaşmalar yığını" algısını tamamen yıkmıştır. Tarih artık; ölü kralların ve bitmiş savaşların ezberletildiği bir ders olmaktan çıkmış, "Tarihsel Empati", "Kanıta Dayalı Sorgulama" ve "Değişim ve Sürekliliği Algılama" becerileriyle bugünün küresel krizlerini ve jeopolitik meselelerini okumamızı sağlayan devasa bir "insanlık laboratuvarına" dönüşmüştür.
Fermat Akademik Planlama Birimi olarak web sitemizin blog köşesinde yayımlamak üzere hazırladığımız bu akademik raporda; lise tarih müfredatının (9, 10 ve 11. sınıflar) epistemolojik temellerini analiz ettik. Eski eğitim sisteminin (Bloom Taksonomisi gibi) hiyerarşik sınıflandırmaları yerine, yeni müfredatın dilini oluşturan "Sosyal Bilimler Alan Becerileri (SBAB)", "Kavramsal Beceriler (KB)" ve "Eğilimler (E)" üzerinden YKS beklentilerini deşifre ettik. Öğrencilerin en çok düştüğü kavram ve tarihsel bağlam yanılgılarını (anakronizm vb.) ve İzmir'in en seçkin eğitim kadrosuna sahip Fermat VIP Kurs'un bu devasa yenilikleri kendi eğitim ekosistemine nasıl entegre ettiğini şeffaflıkla aktarıyoruz.
--------------------------------------------------------------------------------
1. YENİ TARİH MÜFREDATININ PEDAGOJİK VE EPİSTEMOLOJİK FELSEFESİ
Yeni Tarih Dersi Öğretim Programı, bilginin ansiklopedik bir şekilde aktarılmasını reddeder. Program; öğrencilerin tarihsel olayları sadece siyasi ve askerî boyutuyla değil; sosyal, kültürel, ekonomik ve felsefi açılardan eş zamanlı olarak değerlendirmelerini merkeze almaktadır. Öğrenme çıktıları; "Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri (SDB)", "Değerler (Vatanseverlik, Adalet, Duyarlılık)" ve "Okuryazarlıklar (Dijital, Bilgi, Kültür)" ile organik olarak harmanlanmıştır.
Özellikle "Dijital Tarih" kavramı müfredata hızla giriş yapmış; büyük veri, yapay zekâ, doğuştan dijital verilerin tarih yazımındaki yeri ile göçler, salgın hastalıklar, afetler (depremler) gibi sosyal tarih konuları müfredatın kalbine yerleştirilmiştir. Gelin, bu radikal değişimlerin yıllara göre dağılımını ve Fermat VIP Kurs'un İzmir'deki eşsiz eğitim modeliyle bu süreci nasıl yönettiğini inceleyelim.
--------------------------------------------------------------------------------
9. SINIF TARİH: DİJİTAL ÇAĞDA GEÇMİŞİ İNŞA ETMEK VE İLK MEDENİYETLER
Akademik Özet ve Bilişsel Odak: 9. sınıf müfredatı, tarih biliminin doğasıyla, dijitalleşmeyle ve Eski/Orta Çağ medeniyetlerinin sosyokültürel kodlarıyla tanışma evresidir. Temalar: Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih (%25), Eski Çağ Medeniyetleri (%34) ve Orta Çağ Medeniyetleri (%36). Öğrencilerden ansiklopedik ezber değil; Kaynağı Sorgulama (SBAB2.4), Zamanı Algılama (SBAB1) ve Tarihsel Empati (SBAB3) gibi üst düzey beceriler sergilemeleri beklenir.
Tema 1: Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih (Dijitalleşme ve Büyük Veri):
Beceri Odağı: Tarihsel bilginin üretim süreci ve dijitalleşmenin (Büyük veri, yapay zekâ, algoritmalar) tarih yazımına etkisi. Öğrencinin "Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma (SBAB2)" becerisini kullanarak, sosyal medyadaki sahte tarihsel bilgilerle (fake news) gerçek belgeleri "Dijital Okuryazarlık (OB2)" ekseninde ayrıştırması istenir.
Kavram Yanılgısı: Her yazılı kaynağın mutlak doğru sanılması. Oysa müfredat, kaynağın yanlılığını ve tutarlılığını sorgulamayı, yazarın amacını "Eleştirel Bakma (E3.10)" eğilimiyle tespit etmeyi şart koşar.
Tema 2 ve 3: Eski ve Orta Çağ Medeniyetleri (Göçler, Salgınlar ve Tarım Devrimi):
Beceri Odağı: Tarım Devrimi'nin ekonomik etkileri, Kavimler Göçü gibi kitlesel göçlerin Avrupa ve Asya'da oluşturduğu demografik değişimlerin "Neden-Sonuçlarıyla Yorumlanması (SBAB5.2)". Orta Çağ ticaret yollarının (İpek, Baharat) kendi çevresinde yarattığı "Mekânsal Etkiyi Sorgulama (SBAB7.5)".
Kavram Yanılgısı: Göçleri sadece harita üzerinde yer değiştiren oklardan ibaret sanmak. Yeni program öğrencilerden, göç eden insanların yaşadıkları ekonomik zorlukları ve yeni yaşam mücadelelerini "Tarihsel Empati (SBAB3)" kurarak çözümlemelerini bekler.
Fermat VIP Yaklaşımı: 9. sınıfta tarihsel düşünme becerisini kazanmak, ezberin ötesinde analitik bir zihin gerektirir. Fermat'ın 8 kişilik VIP sınıflarında, öğretmenlerimiz "Tarihsel Kaynak/Kanıt Analiz Formları" üzerinden çalışır. İlk Çağ kanunları veya Orta Çağ göçleri işlenirken düz anlatım yerine Sokratik tartışma (KB2.18) yapılır. Öğrencimiz bir kaynağı okurken FERMAT AI (Yapay Zekâ Destekli Analiz) sistemimiz, öğrencinin okuduğunu anlama ve neden-sonuç (çıkarım yapma) yetisindeki eksiklikleri tespit eder. Eksikler, Baykuş Kütüphanemizde hedefe yönelik birebir etütler ve zihin haritası çalışmalarıyla derhâl giderilir.
--------------------------------------------------------------------------------
10. SINIF TARİH: TÜRKİSTAN'DAN TÜRKİYE'YE VE CİHAN DEVLETİ OSMANLI
Akademik Özet ve Bilişsel Odak: Bu yıl, Türklerin Anadolu'yu yurt edinme sürecinden Osmanlı'nın bir "Cihan Devleti"ne dönüşümüne kadar geçen dönemin askerî, hukuki, tımar ve ilim-irfan geleneği perspektifinden incelendiği en hacimli yıldır. Temalar: Türkistan’dan Türkiye’ye (%28), Beylikten Devlete Osmanlı (%34), Cihan Devleti Osmanlı (%33).
Tema 1: Türkistan’dan Türkiye’ye (1040-1299):
Beceri Odağı: Askerî mücadelelerin (Malazgirt, Miryokefalon vb.) Türk tarihinin seyrine etkisini "Karşılaştırma (KB2.7)", Türk sosyoekonomik faaliyetleri (Ahilik, fütüvvet) ile şehirleşme arasındaki ilişkiyi "Sorgulama (KB2.8)".
Kavram Yanılgısı: Savaşları sadece askerî bir çarpışma olarak görmek. Öğrencilerden savaşların ardından Anadolu'nun İslamlaşmasında ve Türkleşmesinde rol oynayan Hoca Ahmed Yesevi, Mevlana, Yunus Emre gibi âlimlerin (İlim ve irfan geleneği) sosyolojik etkisini "Çözümleme (KB2.4)" düzeyinde kavramaları beklenir.
Tema 2 ve 3: Beylikten Devlete ve Cihan Devleti Osmanlı (1299-1683):
Beceri Odağı: Osmanlı'nın fethettiği topraklarda kalıcılığı sağlayan İskân ve İstimalet (hoşgörü) politikalarının, devşirme, tımar ve hukuk sistemlerinin devletleşme süreciyle olan entegrasyonunu "Çözümleme". Avrupa'daki Sömürgecilik, Rönesans ve Reform'un Osmanlı'ya etkilerinin "Tarihsel Bağlamsallaştırma (SBAB3.1)" ile açıklanması. Celali ve İstanbul İsyanlarına "Alternatif Çözüm Üretme (KB3.2)".
Kavram Yanılgısı: Anakronizm (Tarihsel yanılgı). Geçmişteki olayları ve padişah kararlarını bugünün modern değerleri veya hukuk sistemiyle yargılamak. Müfredat, olayların kendi döneminin şartları (bağlamı) içinde değerlendirilmesini zorunlu tutar.
Fermat VIP Yaklaşımı: 10. sınıf müfredatı, YKS'de TYT ve AYT tarih testlerinin tam merkezidir. Tımar sistemi, devşirme veya Celali isyanları kitlesel kurumlarda kuru ezberle geçilirken, İzmir Alsancak Fermat VIP Kurs modelinde öğrencilerimiz, "Balık Kılçığı" ve "Venn Şeması" gibi grafik düzenleyiciler kullanarak olayları analiz eder. Öğrencinin Osmanlı kurumlarındaki değişim ve sürekliliği ezberlemeden anlamlandırması sağlanır. Öğrencilerimiz, anlamakta zorlandıkları devşirme sistemi veya Avrupa'daki sömürgecilik faaliyetlerinin günümüze etkilerini, akşam 22.00'ye kadar açık olan Baykuş Kütüphanemizde sınırsız etüt avantajıyla, uzman tarih öğretmenlerimizle tartışarak özümserler.
--------------------------------------------------------------------------------
11. SINIF TARİH: DEĞİŞEN DÜNYA, DÖNÜŞÜM VE SAVAŞLAR SARMALI
Akademik Özet ve Bilişsel Odak: AYT tarihinin en yoğun soru gelen kısmını oluşturan bu yıl; Osmanlı Devleti'nin küresel krizler (Sanayi Devrimi, Fransız İhtilali, Milliyetçilik) karşısındaki reflekslerini, modernleşme çabalarını, demografik göçleri ve I. Dünya Savaşı'nın yıkıcı sosyolojik etkilerini içerir.
Tema 1: Değişen Dünyada Osmanlı (1683-1789):
Beceri Odağı: Karlofça ve Küçük Kaynarca gibi antlaşmaların siyasi sonuçlarını değerlendirme. Sanayi Devrimi'nin ve 1755 Lizbon / 1766 İstanbul depremlerinin idari, sosyal ve ekonomik etkilerini "Karşılaştırma".
Kavram Yanılgısı: Sanayi İnkılabı'nı salt ekonomik bir olay sanmak. Oysa müfredat, bunun getirdiği sınıflı toplum yapısının, çevre kirliliğinin ve sömürgeciliğin Osmanlı siyasetini ve toplumunu nasıl paramparça ettiğinin "Analitik Düşünme (E3.6)" ile görülmesini ister.
Tema 2: Dönüşüm Sürecinde Osmanlı (1789-1908):
Beceri Odağı: Fransız İhtilali, Tanzimat, Islahat ve Meşrutiyet süreçlerinin yönetim ve toplum yapısına etkilerini "Sorgulama". Osmanlı'nın sanayileşmede geri kalması sorununa "Alternatif Çözüm Üretme (SBAB17.2)".
Tema 3: Savaşlar Sarmalında Osmanlı (1908-1918):
Beceri Odağı: Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı sürecindeki kitlesel göçler ve salgınların (kolera, tifüs, sıtma) Osmanlı devlet ve toplum hayatına etkilerine ilişkin "Bakış Açısı Geliştirme".
Kavram Yanılgısı: Savaşları sadece harita üzerindeki cephelerden ibaret görmek. Yeni müfredat, savaşların cephe gerisindeki yıkımını, yetim kalan çocukları, salgın hastalıkların devlete maliyetini ve Anadolu'ya sığınan muhacirlerin (göçmenlerin) dramını "Tarihsel Empati (E2.1)" ile hissetmeyi şart koşar.
Fermat VIP Yaklaşımı: 11. sınıf tarihi ezberin tamamen iflas ettiği yerdir. Sorular, bir gazete küpüründen veya bir anlaşma maddesinden yola çıkarak "Çıkarım Yapma (KB2.10)" üzerine kurulacaktır. Fermat Eğitim Kurumları'nda, bu yoğun içerik işlem hamallığı olarak değil; PDR uzmanlarımızın desteğiyle, "Öz Düzenleme (SDB1.2)" becerileri eşliğinde öğrenciye aktarılır. Derslerimizde Osmanlı'nın modernleşme çabaları veya savaşlardaki göç trajedileri, VIP sınıflarımızın sağladığı samimi münazara ortamlarında "Vatanseverlik (D19)", "Merhamet" ve "Sosyal Farkındalık" değerleriyle (Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi) işlenir.
--------------------------------------------------------------------------------
GENEL PEDAGOJİK DEĞERLENDİRME VE VELİLERE ÇAĞRI: "NEDEN FERMAT VIP KURS?"
Kıymetli Velilerimiz; MEB'in ilan ettiği "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" Tarih Öğretim Programı bize tek bir gerçeği kanıtlıyor: Tarihte antlaşma maddelerini ve padişah sırasını ezberleyerek, binlerce klasik test çözüp YKS kazanma dönemi kapanmıştır. Yeni sistem, öğrenciden bir tarihsel belgeyi okumasını, Fransız İhtilali'nin Osmanlı'ya etkisini günümüz mülteci krizleriyle sentezlemesini ve olayları kendi dönemi içinde (Tarihsel Bağlamsallaştırma) eleştirel bir gözle analiz etmesini beklemektedir.
Peki Çocuğunuzun Bu Çetin YKS Sürecini Zirvede Tamamlaması İçin Neden İzmir Alsancak FERMAT Eğitim Kurumları?
Eski Kalabalık Sınıflara Karşı, 8 Kişilik VIP Ekosistemi: Yeni müfredat "Kanıta Dayalı Sorgulama", "Tarihsel Empati" ve "Grup İçi İletişim (SDB2.1)" gibi aktif katılım becerilerini şart koşarken, bu pedagojik derinlik 20-30 kişilik sınıflarda kurulamaz. Fermat'ın elit 8 kişilik VIP sınıflarında her öğrenci, tarihsel bir sorunu öğretmeniyle göz teması kurarak ve çekinmeden tartışarak (KB2.18) öğrenir.
FERMAT AI ve Dijital Okuryazarlık (OB2): Müfredat açıkça dijital tarihten, büyük veriden ve tarihsel kaynakları analiz etmekten bahsetmektedir. Fermat VIP, geleneksel bir dershane değildir. FERMAT AI analiz altyapımız, öğrencimizin girdiği her YKS deneme sınavını, "Bu öğrenci paragrafı yorumlayamıyor mu, yoksa tarihsel kavramlarda mı eksik?" şeklinde derinlemesine analiz eder ve doğrudan "Sınırsız Etüt" sistemimizle tedavi eder.
Baykuş Kütüphane Disiplini (Sistematik Olma - E3.7): Uzun tarihsel metinleri okumak, neden-sonuç şemaları oluşturmak ve okuduğunu anlama (paragraf) pratikleri yüksek odaklanma (E3.2) ister. İzmir Alsancak'ın en güvenli lokasyonunda, gece 22.00'ye kadar açık olan ve uzman öğretmenlerin eşlik ettiği Baykuş Kütüphanemiz, öğrenciye evdeki çeldiricilerden uzak kusursuz bir akademik izolasyon sağlar.
Bütüncül PDR ve Psikolojik Sağlamlık (SDB): Yeni MEB modelinin kalbi "Sosyal-Duygusal Öğrenme (SDB)" becerilerine dayanır. Öğrencimizin YKS maratonundaki kaygısı, başarısızlık korkusu veya zaman yönetimi sorunları, kurumumuzun profesyonel PDR (Rehberlik) kadrosuyla öz düzenleme ve motivasyon terapisine dönüştürülür.
Sonuç Olarak; Geleceğin hukukçuları, diplomatları, akademisyenleri ve entelektüel liderleri olacak gençlerimizin üniversiteye hazırlık sürecini; geçmişin ezberci yöntemlerine mahkûm edemezsiniz. İzmir'in en seçkin ve vizyoner eğitim anlayışına sahip Fermat Eğitim Kurumları, çocuğunuzu sadece YKS'ye değil, Türkiye Yüzyılı'nın eleştirel, dijital ve analitik dünyasına hazırlamaktadır.
Kavram bankasından: yaşam bağlamı, yanılgı ve ölçme
Bu bölüm, kurumumuzun kendi geliştirdiği kavram bankasından seçilmiş örneklerle yazıyı genişletiyor: tarih için Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ders kitabındaki gerçek yaşam bağlamları, sık görülen bir kavram yanılgısı ve yeni nesil sorunun neyi ölçtüğünü gösteren bir ölçme örneği.
Yaşam bağlamı: Kervan yolu bir şehri nasıl kurar — Anadolu'da Şehirleşme, Ekonomi ve Kültür · Maarif Modeli ders kitabı
Ders kitabındaki Kaynak F, şehrin doğuşunu tek bir somut yapıdan başlatır: kervan yolları üzerindeki tahkimli çiftlik. Önce yolun güvenliği için müstahkem bir çekirdek vardır; sonra bu çekirdeğin yanına ticaret ve sanat faaliyetleriyle geçinen yeni nüfus yavaş yavaş yerleşir, yerleşenleri korumak için surlar ve tahkimat yapılır, böylece şehristan denen asıl çekirdek oluşur. Ekonomi büyüyüp nüfus çoğaldıkça şehir hayatının merkezi sur içinden dışarıya, rabad'a kayar. Lavrov'a dayandırılan bu açıklamada şehri büyüten değişken açıktır: ticaret yolu.
Bugünkü Kazakistan sahasındaki şehirlerin 11 ve 12. yüzyıllarda en yüksek seviyeye erişmesi ve buradaki göçebelerin büyük ölçüde şehir hayatına geçmesi aynı mekanizmanın sonucudur. Bu mekanizma, Anadolu'nun şehirleşmesini okumanın anahtarıdır. Türkiye Selçuklu Devleti'nin menzil başına yaklaşık bir günlük yol ölçüsüyle kurduğu kervansaray ve han ağı, tanıdığı gümrük indirimi, soyulan tüccarın zararını hazineden karşılayan ilk devlet sigortası uygulaması, hepsi tek bir işin parçalarıdır: yolu güvenli kılmak.
Alanya ve Antalya ile Akdeniz'e, Sinop ve Samsun ile Karadeniz'e açılmak ise aynı yolun uçlarını tutmaktır. Zincir kitaptaki sırayla işler: yol güvenli olunca kervan durur, kervan durunca pazar kurulur, pazar kurulunca zanaatkâr ve tüccar oraya yerleşir. İskân siyasetiyle şehirlere yerleştirilen zanaatkâr-tüccar nüfus üretmeye başladığında Ahilik'in üretim kalitesi, fiyat ve ahlak denetimi bir ihtiyacın karşılığı hâline gelir. Kaynak F'nin rabad'ı ile Anadolu şehrinin esnaf mahallesi aynı soruya verilmiş iki cevaptır: üretim ve alışveriş nerede toplanır.
Kaynak: MEB Maarif Modeli 2026 — Tarih 10. Sınıf Ders Kitabı, s.56
Yaşam bağlamı: Hanedana bağlılıktan millet egemenliğine geçiş — Fransız İhtilali, Milliyetçilik ve Osmanlı'ya Etkileri · Maarif Modeli ders kitabı
Maarif tarih kitaplarındaki iki sahne yan yana okununca Fransız İhtilali'nin getirdiği kırılma somutlaşır. Onuncu sınıf kitabında Yıldırım Bayezid, Timur tehdidine karşı büyük bir orduyla yola çıkar. Anadolu'da ilerleyen orduya yol boyunca bağlı beyliklerin askerleri katılır. İki ordu 28 Temmuz 1402'de Ankara yakınlarındaki Çubuk Ovası'nda karşılaşır. Bu orduyu bir araya getiren bağ, hükümdara ve hanedana bağlılıktır. Harita 2.5 de bir hanedanın genişlettiği sınırları gösterir.
Dokuzuncu sınıf kitabındaki Kaynak AI ise Emevî halifesi Ömer b. Abdülazîz'i anlatır. Halife saraydaki lüks eşyaları beytülmâle koydurur, köle ve câriyeleri âzat eder. Yalnız halifeler için okunan hutbe duasını da halk için okunan umumi duaya çevirir. Metin ayrıca Emevîler döneminde ikinci sınıf müslüman muamelesi gören bir kesim olduğunu hatırlatır.
İki sahnede de düzen ve eşitlik, yöneticinin kişisel tercihine bağlıdır. Ömer b. Abdülazîz'in uygulamaları bir hükümdarın erdeminden doğar ve ondan sonra gelen yönetici bunları sürdürmek zorunda değildir. Fransız İhtilali (1789) bu mantığı tersine çevirdi. Mutlak monarşiyi ve ayrıcalıklı sınıf düzenini yıkarak egemenliğin kaynağını "millet"e taşıdı. İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi de hakları doğuştan ve devredilemez saydı. Böylece eşitlik bağışlanan bir lütuf olmaktan çıktı, anayasal düzenin güvence altına aldığı bir ilke hâline geldi.
Değişim, çok uluslu devletler için ağır sonuçlar doğurdu. Ankara sahnesinde farklı toplulukları tek orduda buluşturan bağ hanedana bağlılıktı. Milliyetçilik yayıldıkça bu bağın yerini "her millet kendi devletini kurar" düşüncesi almaya başladı. Osmanlı, Avusturya ve Rusya'nın en çok zarar gören imparatorluklar olmasının nedeni budur.
Soru: Bir hükümdarın eşitlikçi uygulaması ile bir hak bildirisindeki eşitlik ilkesi arasındaki temel fark nedir? Cevap: İlki kişiye, ikincisi kuruma bağlıdır. Bu yüzden ikincisi hükümdar değişince ortadan kalkmaz.
Kaynak: MEB Maarif Modeli 2026 — Tarih 10. Sınıf Ders Kitabı, s.128; MEB Maarif Modeli 2026 — Tarih 9. Sınıf Ders Kitabı, s.162
Kavram yanılgısı: Antalya ile Sinop aynı denizde sanılması — Anadolu'da Şehirleşme, Ekonomi ve Kültür
Yaygın yanlış: "Alanya, Antalya ve Sinop'un alınması deniz ticaretini geliştirdi" cümlesinden hareketle bu üç limanın aynı denizde olduğunun düşünülmesi; özellikle Antalya ile Sinop'un aynı kıyıda sanılması.
Neden çekici: Üç liman da aynı dönemin fetihleridir ve ders anlatımında çoğu zaman tek nefeste, aynı sonucun kanıtı olarak sıralanır. Ortak sonuç aynı olduğu için öğrenci ortak coğrafyayı da varsayar. Ayrıca Alanya ve Antalya'nın fetih yılının aynı olması (1207) üçlüyü tek paket gibi gösterir.
Doğrusu: Alanya ve Antalya Akdeniz limanıdır; Sinop ve Samsun Karadeniz limanıdır. Sinop 1214'te I. İzzeddin Keykâvus döneminde alınmıştır. 1226'daki Suğdak Seferi ise Karadeniz'in karşı kıyısına yöneliktir; amacı Karadeniz ticaret yolunun güvenliğini sağlamaktır. Yani ortak sonuç "deniz ticaretinin gelişmesi"dir ama bu sonuç iki ayrı denizde, iki ayrı hamleyle elde edilmiştir.
Akılda tutma stratejisi: Limanları denize göre değil, hangi hükümdarın hamlesi olduğuna göre kümeleyin. Güney kapısı I. Gıyâseddin Keyhüsrev ile açıldı (Alanya, Antalya, 1207); kuzey kapısı I. İzzeddin Keykâvus ile açıldı (Sinop, 1214) ve kuzeydeki kapı Suğdak Seferi'yle karşı kıyıya kadar genişletildi (1226). Böylece "iki hükümdar, iki deniz, iki kapı" zinciri kurulur; Suğdak'ın Sinop'un devamı olduğu da kendiliğinden hatırlanır.
Ölçme örneği: Liman haritası ve gelir tablosu okuma — Anadolu'da Şehirleşme, Ekonomi ve Kültür
Bağlam: Aşağıda iki belge betimlenmiştir.
Belge 1 (harita): Anadolu yarımadası çizilmiş; kuzey kıyısında Sinop ve Samsun, güney kıyısında Alanya ve Antalya işaretlidir. Karadeniz'in kuzey kıyısında, Anadolu'nun tam karşısında Suğdak noktalanmış, iki kıyı arasında kesikli bir deniz yolu çizilmiştir. Kara üzerinde doğudan batıya uzanan bir çizgi boyunca eşit aralıklarla küçük kareler dizilidir; harita anahtarında kare "menzil yapısı" olarak açıklanır.
Belge 2 (sütun grafiği betimi): "Bir ticaret kafilesinin masraf kalemleri" başlıklı grafikte dört sütun vardır. En yüksek sütun "yol güvenliği kaybı", ikinci sütun "gümrük", üçüncü sütun "konaklama", en kısa sütun "tamir-bakım" olarak etiketlenmiştir.
Soru 1: Belge 1'de karelerin eşit aralıklarla dizilmesi neyi gösterir? Cevap: Menzil yapılarının rastgele değil, yaklaşık bir günlük yol ölçüsüne göre planlandığını; yani ağın bilinçli bir devlet planlamasının ürünü olduğunu gösterir.
Soru 2: İki belge birlikte okunduğunda, Türkiye Selçuklularının hangi iki uygulaması grafikteki en yüksek iki sütunu doğrudan küçültmeye yöneliktir? Gerekçelendiriniz. Cevap: En yüksek sütun "yol güvenliği kaybı"dır; soyulan tüccarın zararının hazineden karşılanması bu kaybı tüccarın üzerinden alır. İkinci sütun "gümrük"tür; gümrük vergisinin düşürülmesi bunu doğrudan azaltır. İkisi de tüccarın risk ve maliyetini indirerek Anadolu'yu tercih edilen güzergâh yapmayı amaçlar.
Bu bölümdeki örnekler kurumumuzun kavram bankasından alınmıştır; Maarif Modeli ders kitabına dayanan bağlamlar kitaptaki örnekten, ölçme ve yanılgı kartları kurumun kendi ölçüm ve gözlemlerinden türetilmiştir.
Zamanı, enerjiyi ve potansiyeli maksimum verimle kullanmak; YKS tarih testindeki her soruyu bilimsel bir okuryazar titizliğiyle çözmek ve başarınızı şansa değil, kanıtlanmış bir VIP sisteme emanet etmek için sizleri Konak, 1375. Sokak'taki kurumumuza bekliyoruz.
Geçmişi Ezberlemeyin, Fermat VIP ile Tarihi Okuyun ve Geleceği Yönetin!
Yorumlar