Bir Kurum Kendi Yapay Zekâsını Nasıl Kurar? IEPA Monografisi Açık Erişimle Yayımlandı

Eğitimde yapay zekâ dendiğinde akılla gelen şey genellikle aynıdır: kuruma dışarıdan satın alınan, sonradan entegre edilen ve dışarıdan gözlemlenen bir hizmet. Ağustos 2026'da açık erişimle yayımlanan yeni bir araştırma monografisi, yapısal olarak farklı bir modeli belgeliyor: kurumun içine gömülü, kuruma ait ve kurumun kendi günlük işleyişiyle kalibre olan bir pedagojik ajan.

Merkezdeki soru: bir sistem öğrenciyi nasıl tanır?

Çalışmanın merkezî tezi şudur: böyle bir sistemin ayırt edici gücü kullandığı modellerin kalitesinden değil, kanıt yakınlığından doğar. Kurumun içinde, bir öngörünün doğru çıkıp çıkmadığına dair geri bildirim sürekli akar: bir sonraki sınav yapılır, öğretmen sınıfta gözlemler, rehber görüşmede doğrular. Kurum, bu anlamda etiketleme aygıtının kendisidir. Buradan çıkan sonuç sade ama belirleyicidir: insan onayı bir yavaşlatıcı değil, öğrenme döngüsünün kapandığı noktadır. Öğretmenin ve rehberin her kararı, sistem için bir denetim sinyali üretir.

Kitapta ne var?

• Eğitimin problem haritası: beş katmanda kırk problem — sistem/politika, kurum, ölçme, öğrenci ve eğitim teknolojisi düzeyinde, her biri literatürdeki tanımı ve neden çözülemediğiyle birlikte.

• On dört öğrenci zorluğu: soru sormaktan kaçınma, erteleme, unutma, görünmez eksikler, sınav kaygısı, plan-gerçeklik ayrışması ve diğerleri.

• Kırk iki senaryo: öğretmen, öğrenci, veli, yönetim ve sistem tarafından uçtan uca izlenmiş işleyiş — her biri sekiz adımlı aynı şablonda.

• Pedagojik motor: ustalık öğrenmesinin kapalı-döngü biçimi, bilgi izleme, aralıklı tekrar ve kuramdan algoritmaya yirmi bir satırlık eşleme.

• Güvenlik ve KVKK: reşit olmayan bireylerle çalışmanın getirdiği özen yükümlülüğü, veri egemenliği ve denetlenebilirlik.

  
  

Künye ve erişim

Göksal, Z. (2026). The Institutionally-Embedded Pedagogical Agent (IEPA): How an Educational Institution Builds, Operates and Calibrates Its Own Vertical Artificial Intelligence System [Araştırma monografisi]. Zenodo (CERN). DOI: 10.5281/zenodo.21894382

İngilizce baskı 257 sayfa, paralel Türkçe baskı 216 sayfa; ikisi de aynı kayıtta ve CC BY 4.0 lisansıyla serbestçe indirilebilir. Ön baskı ayrıca EdArXiv ve ResearchGate üzerinde de erişilebilir. Tüm kayıtların listesi için Araştırma & Yayınlar sayfasına bakılabilir.